Beroepsmatige pijn: culturele factoren?

Het aantal gevallen van beroepsmatige pijn in rug, nek en schouders zou in bepaalde Europese landen tot 14 keer hoger liggen dan in andere. Waarom? In Denemarken probeerde een Engelse hoogleraar een antwoord te geven op deze vraag.

In Europa is rug-, nek- of schouderpijn de meest voorkomende oorzaak van ziekteverzuim en stemmen de directe bijbehorende kosten voor bepaalde landen overeen met 2 procent van het bruto binnenlands product.

Eind september was een specialist in beroepsmatige musculoskeletale problemen, de Engelse hoogleraar David Coggon, te gast bij het Deens nationaal centrum voor onderzoek over de werkomgeving (NFA).

Volgens door het NFA gepubliceerde informatie verklaarde professor Coggon dat, naast de bekende fysieke oorzaken van deze pijn (tillen van zware lasten enz.), "ook bekend is dat pijn aan spieren en ledematen verband kan houden met de psychische werkomgeving, bijvoorbeeld met een combinatie van hoge eisen en weinig zeggenschap, of een gebrek aan steun vanwege de collega's. Ten slotte weten we dat depressie, de gezondheidsverwachting en een zwakke geestelijke gezondheid het risico van spier- en skeletaandoeningen kunnen verhogen. Maar dat is slechts een deel van de verklaring."
 
Wat kan er nog meer achter zitten? Volgens de Deense reportage heeft de hoogleraar "verwezen naar een groots opgezet onderzoek bij 12.426 personen uit 47 beroepsgroepen in 18 landen". Naar die cijfers te oordelen, moet het gaan om het CUPID-project, een internationale studie over culturele en psychosociale invloeden op handicaps, waarvan de eerste publicatie van 2012 dateert.   Dit project werd inderdaad geleid door prof. Coggon.
 
In september zou hij in Kopenhagen in vrij dramatische bewoordingen de resultaten hebben toegelicht: "Wij hebben vastgesteld dat de prevalentie van schouder-, nek- en rugpijn helemaal niet voorspelbaar is, maar van land tot land verschilt met een factor 14. Zelfs binnen eenzelfde beroepsgroep, zoals kantoorbedienden of verpleegkundigen, was er een groot verschil naargelang het land. Bovendien stelden wij grote verschillen vast in functie van – onder meer – het  geslacht en de leeftijd." Vervolgens zou hij een recente theorie ter sprake gebracht hebben volgens dewelke de pijnverwachtingen in een bepaalde populatie de pijnervaring beïnvloeden.
 
Hieruit concluderen dat de pijn gedeeltelijk ingebeeld is, is maar een kleine stap. Waarschijnlijk een verkeerde stap, en de hoogleraar vermijdt dan ook angstvallig hem te zetten. Hij stelt wel een sterke culturele invloed vast. CUPID heeft dan wel grote verschillen tussen Europese landen aangetoond, maar de meeste onderzochte landen bevinden zich toch in andere werelddelen. Op basis van gedetailleerde vragenlijsten besluit CUPID "dat de psychosociale risicofactoren (inclusief de kennis en de overtuigingen van de betrokkenen in verband met musculoskeletale aandoeningen) sterk verschillen naargelang de beroepsgroep en het volk.
 
De hoogleraar illustreerde dit in september met een concreet voorbeeld: "als we de prevalentie van pijn in de arm onderzoeken bij handarbeiders en bij kantoorbedienden in Indië, Azië en Groot-Brittannië, blijkt dat veel meer Europeanen en Aziaten over pijn klagen dan de Indische werknemers, die er nauwelijks melding van maken. Opmerkelijk: als we Indiërs ondervragen die als arbeider of bediende werken in Groot-Brittannië, krijgen we een heel ander resultaat. Zij hebben evenveel pijn als de Britten."
 
Hij trekt hieruit een relevante maar zeer voorlopige conclusie voor de preventie: "De traditionele ergonomische methoden om pijn te voorkomen of beperken, bijvoorbeeld door kantoorstoelen en -tafels af te stellen, lijken niet doeltreffend te zijn. Het gaat niet zoals met asbest. Als men het asbest verwijdert, is het probleem opgelost. Dat is niet het geval voor musculoskeletale aandoeningen. Er blijven nog zoveel vragen onbeantwoord. Zo zouden wij graag preciezer weten op welke leeftijd en op welke manier de basis van onze pijnverwachting wordt gelegd."
 

Meer gratis nieuws binnen het thema Veiligheid