Is een automatische externe defibrillator zinvol in uw bedrijf?

De Automatische Externe Defibrillator (AED) krijgt veel aandacht in de publieke opinie. In heel wat publieke plaatsen waar veel mensen komen, werden de laatste jaren AED’s geplaatst. Als er levens gered moeten worden, dient de “Chain of Survival” in acht genomen te worden. Het gebruik van de AED staat binnen de “Chain of Survival” op de derde plaats na het bellen van de externe hulpdiensten en het starten van klassieke reanimatie. Weinig studies zijn echter gebeurd naar de aanwezigheid en het effectieve nut van AED’s op de werkplaats. Dr. Kalaai, arbeidsgeneesheer bij Mensura, onderzocht de materie in het kader van zijn masterproef.

De studie had tot doel:

  • een beeld te krijgen van de organisatie van de eerste hulp procedures in bedrijven in Vlaanderen;
  • de aanwezigheid en het gebruik van een automatische externe defibrillator (AED) in Vlaamse bedrijven te analyseren;
  • na te gaan welke criteria die bedrijven hanteerden om een AED al dan niet aan te kopen.

Een vragenlijst werd door Vlaamse professionele organisaties (Prebes en de Vereniging Voor Interne Bedrijfsartsen) naar hun leden gestuurd en werd door interne preventieadviseurs (96.5%) en interne bedrijfsartsen (3.5%) ingevuld.
 

Aantal AED’s in bedrijven


In totaal werden 767 bedrijven in Vlaanderen bevraagd (52% met overwegend een industriële activiteit en 48% met overwegend een administratieve activiteit). In 89,7% van de bedrijven zijn er procedures en afspraken rond de opvang van externe hulpdiensten. De verwachte aanrijtijd van de ambulance is 10 minuten (mediaan). De aanrijtijd van 12 minuten (dit is de tijd waarnaar vaak gestreefd wordt vanuit de 100-centrales), wordt in 24.4% van de bedrijven overschreden. Anderzijds ligt de aanrijtijd van een ambulance voor 19.8% van de bedrijven onder de 5 minuten (de aanbevolen tijd waarbinnen een AED aangelegd moet worden volgens de literatuur).

Aanwezigheid van de AED


In 48.8% (n=374) van de bedrijven is er minstens één AED op de site aanwezig. Een stijgende trend van het aantal AED’s op de werkplek wordt waargenomen voor de periode 2010-2014. Eén op vier bedrijven met een AED baseerden de beslissing om een AED aan te schaffen op een risicoanalyse (23,2%), terwijl 9,3% van de bedrijven zonder AED een risicoanalyse gebruikten om te beslissen geen AED aan te kopen.

De aanwezigheid van de AED in de bevraagde bedrijven is afhankelijk van:
  • het aantal personen aanwezig op de site (externen inclusief). Hoe meer personen er aanwezig zijn, hoe groter de kans dat bedrijven over een AED beschikken;
  • specifieke bedrijfsrisico’s die mogelijks hartproblemen kunnen veroorzaken (zoals zware fysieke arbeid, elektrocutiegevaar, extreme temperaturen).
De aanwezigheid is niet afhankelijk van:
  • het type van activiteit dat overwegend in het bedrijf wordt gedaan (administratief versus industrieel);
  • de aanrijtijd van de ambulance (mediaan 10 minuten).
 
De meeste bedrijven met een AED (78,9%) controleren hun toestel intern en hebben hier iemand specifiek voor aangeduid (93,6%). De meeste bedrijven (83,9%) voorzien minstens om de 12 maanden een opfrissingscursus rond het gebruik van de AED voor hun medewerkers.
 

Gebruik van de AED

De AED gaf een elektrische schok tijdens 49 gebruiken (inclusief bij bezoekers) verspreid over 21 bedrijven. Er waren 35 overlevenden van de 45 gemelde slachtoffers (van 4 slachtoffers ontbraken hierover gegevens). Het jongste slachtoffer was 39 jaar. De meeste slachtoffers (n=17) waren tussen 40 en 65 jaar, 8 slachtoffers waren ouder dan 65 en van 9 slachtoffers was de leeftijd niet gekend.

Conclusie

Een AED is een betrouwbaar en nuttig toestel als het regelmatig onderhouden en getest wordt. Een te lange aanrijtijd voor de externe hulpdiensten en/of een moeilijke toegankelijkheid van het bedrijf in combinatie met de aanwezigheid van risico’s op hartproblemen kan een AED in het bedrijf nuttig maken. De AED kan echter ook een vals veiligheidsgevoel geven. De aandacht moet gericht blijven op de eerste 2 schakels van de chain of survival: oproepen van de hulpdiensten en reanimatie waarvoor werknemers opgeleid moeten worden. Hierna kan een AED (derde schakel) gebruikt worden. De beslissing om al dan niet een AED aan te schaffen dient voorafgegaan te worden door een risicoanalyse.

Uit de studie van Dr. Kalaai blijkt dat bedrijven (met en zonder AED) in Vlaanderen zich te weinig baseren op een risicoanalyse voor de inschatting van cardiale risico’s op de werkvloer en dat er geen duidelijke structuur in deze risico-inschatting zit waardoor de plaatsing van een AED te vaak ondoordacht gebeurt. Wanneer bedrijven toch een risicoanalyse doen, houden ze geen rekening met alle belangrijke risicofactoren zoals de aanrijtijd van de ambulance.

Op basis van dit onderzoek en een literatuurstudie werden volgende voorstellen gedaan voor bedrijven in Vlaanderen om hen te helpen bij de risicoanalyse:
  1. Vraag een computersimulatie van de aanrijtijd van de hulpdiensten voor het bedrijf via de dienst 100 en doe een oefening in het bedrijf vanaf het punt waar de hulpdiensten zouden toekomen tot aan verschillende werkposten.
  2. Ga na of het terrein van het bedrijf gemakkelijk toegankelijk is.
  3. Hou rekening met het cardiaal risicoprofiel van werknemers en heb bijzondere aandacht voor werknemers vanaf 40 jaar. Om de leeftijd van de werknemers in uw bedrijf in kaart te brengen kunt u een leeftijdspiramide opstellen.
  4. Kijk naar risicowerkposten, elektrocutiegevaar, zware fysieke arbeid, extreme temperaturen, psychosociale druk en vooral naar de combinatie van risico’s.
  5. Meer dan 250 mensen ouder dan 50 jaar aanwezig op de site over een periode van 16 uur per dag is een risicofactor volgens de literatuur.
  6.  Kijk naar het aantal en de omstandigheden van de hartproblemen (niet alleen de hartstilstanden) de afgelopen 5 jaar.
  7. Controleer of de externe hulpdiensten vanuit elke locatie in het bedrijf kunnen opgeroepen worden (GSM bereikbaarheid, eventueel vaste noodtelefoons voorzien).
  8. Herhaal de risicoanalyse regelmatig in het kader van wijzigende risicoposten, ouder worden van de werknemers, gewijzigde productieprocessen, …
Het onderzoeksrapport kan u bekijken op de website van Mensura.

Meer gratis nieuws binnen het thema Veiligheid